Đá quý tự nhiên: thông số, cách phân biệt thật giả và mô hình 3D
Gemarium là sổ tay tiếng Việt về chín loại đá quý màu (cách giới ngọc học gọi các loại đá quý ngoài kim cương), từ ruby, sapphire, emerald đến spinel, garnet hay alexandrite. Mỗi loại có thông số, cách nhận ra đá tự nhiên, đá đã xử lý hay đá tổng hợp, kèm mô hình 3D để xoay xem từng góc.
Mọi con số đều ghi rõ nguồn. Gemarium không bán đá, cũng không định giá, nên nội dung không nghiêng về phía người bán nào.
Ba viên đá đỏ dễ nhầm nhất
Ruby, spinel đỏ và garnet đỏ nhìn bằng mắt thường gần như giống hệt nhau. Điểm khác nằm ở cách ánh sáng đi qua tinh thể, và điều này đo được bằng dụng cụ. Chiết suất là mức đá bẻ cong ánh sáng; khúc xạ đơn nghĩa là ánh sáng đi qua đá thành một tia, khúc xạ kép là bị tách thành hai tia.

Ruby
Khúc xạ kép · n 1,762 - 1,770

Spinel đỏ
Khúc xạ đơn · n 1,718

Garnet đỏ
Khúc xạ đơn · n 1,714 - 1,888 (cả nhóm)
| Ruby | Spinel đỏ | Garnet đỏ | |
|---|---|---|---|
| Khoáng vật | Corundum | Spinel | Nhóm garnet |
| Chiết suất | 1,762 - 1,770 | 1,718 | 1,714 - 1,888 (cả nhóm) |
| Khúc xạ | Kép | Đơn | Đơn |
| Soi nhị sắc kính | Hai màu: đỏ tím và đỏ cam | Một màu | Một màu |
| Đèn UV sóng dài | Phát đỏ, từ yếu đến mạnh | Phát đỏ, thường mạnh | Thường trơ |
| Tỷ trọng | 4,00 | 3,60 | 3,47 - 4,15 (cả nhóm) |
| Độ cứng Mohs | 9 | 8 | 6,5 - 7,5 |
So sánh từng cặp, có hai viên xoay cạnh nhau:Ruby và spinel đỏRuby và sapphireRuby và garnet đỏSapphire và spinel lam
Tự thử được
- Nhận ra đồ thủy tinh: soi kính lúp 10x sẽ thấy bọt khí tròn, vệt xoáy và các cạnh giác (chỗ hai mặt cắt gặp nhau) bị mòn tròn.
- Tách ruby khỏi spinel và garnet: qua nhị sắc kính (dụng cụ nhỏ cho thấy đá hiện một hay hai màu), ruby hiện hai màu còn hai loại kia chỉ hiện một màu.
- Nhận ra garnet: dưới đèn UV sóng dài, garnet đỏ thường không phát sáng (huỳnh quang).
- Nhận ra đá ghép: nhìn ngang viên đá sẽ thấy đường ráp giữa hai lớp.
- Với ruby, có thể xem phần phân biệt nung, lấp thủy tinh và tổng hợp ở trang Ruby, hoặc bảng xử lý của cả mười loại đá.
Cần phòng giám định
- Đá là tự nhiên hay tổng hợp, vì ruby tổng hợp có cùng chiết suất, tỷ trọng và độ cứng với ruby tự nhiên.
- Đá đã xử lý hay chưa: nung nhiệt, khuếch tán hay lấp thủy tinh chì.
- Đá đến từ vùng mỏ nào.
Mười loại đá, chín trang chi tiết
Mỗi ảnh dưới đây do mô hình 3D dựng ra từ chiết suất và độ tán sắc (mức đá tách ánh sáng trắng thành các màu) của loại đá đó, không phải ảnh chụp. Bấm vào một loại đá để mở trang chi tiết.
Đọc trước khi đi xem đá
Đây là những câu người mua hay hỏi nhất, được trả lời kỹ hơn và có nguồn cho từng ý.
Đá quý Lục Yên
Đá quý Lục Yên nay thuộc tỉnh Lào Cai. Địa chất đá hoa, lịch sử từ 1987, ruby và spinel, chợ đá, giới hạn xác định xuất xứ và rủi ro khi mua.
Đọc hướng dẫn →Ruby huyết bồ câu
Huyết bồ câu là tên thương mại của sắc đỏ ruby đẹp nhất. Nguồn gốc tên, tiêu chí SSEF, Gübelin, GRS, vai trò huỳnh quang và cách đọc giấy giám định.
Đọc hướng dẫn →Kiểm tra trước khi mua
Cách phân biệt đá quý thật giả: 12 câu hỏi trước khi mua, cách đọc giấy giám định, tra cứu số giấy và vì sao cạo kính, đốt lửa, thả nước không cho biết.
Đọc hướng dẫn →Ngọc và đá quý
Ngọc khác đá quý ở chỗ nào? So sánh jade (phỉ thúy, ngọc bích) với ruby, sapphire, emerald: tên gọi, cấu trúc, độ dai, loại A B C và cách tránh đồ giả.
Đọc hướng dẫn →Đá quý màu và kim cương
Kim cương là carbon, Mohs 10, chiết suất 2,42, chấm theo 4C; đá màu chấm theo màu. So độ bền, giá đấu giá ruby, kim cương đỏ và lịch sử tiếp thị.
Đọc hướng dẫn →Kim cương nhân tạo
Kim cương nhân tạo (HPHT, CVD) cùng chất liệu với kim cương tự nhiên. Vì sao giá bán buôn giảm 90 đến 95% từ 2015, đá tự nhiên cũng giảm và bán lại khó.
Đọc hướng dẫn →Thử đá quý thật giả tại nhà
Cạo kính, hơ lửa, thả nước, áp má, soi đèn pin: từng mẹo đo gì, bỏ sót gì, có hại đá không. Thủy tinh, đá tổng hợp và đá xử lý qua mặt hầu hết mẹo.
Đọc hướng dẫn →Đá hợp mệnh
Đá hợp mệnh là cách ghép màu của đá với ngũ hành. Văn bản cổ ghép màu với hành nhưng chưa ghép loại đá nào với mệnh, nên mỗi trang bán hàng nói một kiểu.
Đọc hướng dẫn →








