Đá quý tự nhiên: thông số, cách phân biệt thật giả và mô hình 3D

Gemarium là sổ tay tiếng Việt về chín loại đá quý màu (cách giới ngọc học gọi các loại đá quý ngoài kim cương), từ ruby, sapphire, emerald đến spinel, garnet hay alexandrite. Mỗi loại có thông số, cách nhận ra đá tự nhiên, đá đã xử lý hay đá tổng hợp, kèm mô hình 3D để xoay xem từng góc.

Mọi con số đều ghi rõ nguồn. Gemarium không bán đá, cũng không định giá, nên nội dung không nghiêng về phía người bán nào.

Mở thư viện đáPhân biệt đá dễ nhầmĐá đã xử lý

Kéo để xoay viên đá
Loại đá
Kiểu cắt
Ánh sáng

Phân biệt

Ba viên đá đỏ dễ nhầm nhất

Ruby, spinel đỏ và garnet đỏ nhìn bằng mắt thường gần như giống hệt nhau. Điểm khác nằm ở cách ánh sáng đi qua tinh thể, và điều này đo được bằng dụng cụ. Chiết suất là mức đá bẻ cong ánh sáng; khúc xạ đơn nghĩa là ánh sáng đi qua đá thành một tia, khúc xạ kép là bị tách thành hai tia.

Ruby cắt tròn, dựng từ mô hình 3D

Ruby

Khúc xạ kép · n 1,762 - 1,770

Spinel đỏ cắt tròn, dựng từ mô hình 3D

Spinel đỏ

Khúc xạ đơn · n 1,718

Garnet đỏ cắt tròn, dựng từ mô hình 3D

Garnet đỏ

Khúc xạ đơn · n 1,714 - 1,888 (cả nhóm)

RubySpinel đỏGarnet đỏ
Khoáng vậtCorundumSpinelNhóm garnet
Chiết suất1,762 - 1,7701,7181,714 - 1,888 (cả nhóm)
Khúc xạKépĐơnĐơn
Soi nhị sắc kínhHai màu: đỏ tím và đỏ camMột màuMột màu
Đèn UV sóng dàiPhát đỏ, từ yếu đến mạnhPhát đỏ, thường mạnhThường trơ
Tỷ trọng4,003,603,47 - 4,15 (cả nhóm)
Độ cứng Mohs986,5 - 7,5

So sánh từng cặp, có hai viên xoay cạnh nhau:Ruby và spinel đỏRuby và sapphireRuby và garnet đỏSapphire và spinel lam

Tự thử được

  • Nhận ra đồ thủy tinh: soi kính lúp 10x sẽ thấy bọt khí tròn, vệt xoáy và các cạnh giác (chỗ hai mặt cắt gặp nhau) bị mòn tròn.
  • Tách ruby khỏi spinel và garnet: qua nhị sắc kính (dụng cụ nhỏ cho thấy đá hiện một hay hai màu), ruby hiện hai màu còn hai loại kia chỉ hiện một màu.
  • Nhận ra garnet: dưới đèn UV sóng dài, garnet đỏ thường không phát sáng (huỳnh quang).
  • Nhận ra đá ghép: nhìn ngang viên đá sẽ thấy đường ráp giữa hai lớp.
  • Với ruby, có thể xem phần phân biệt nung, lấp thủy tinh và tổng hợp ở trang Ruby, hoặc bảng xử lý của cả mười loại đá.

Cần phòng giám định

  • Đá là tự nhiên hay tổng hợp, vì ruby tổng hợp có cùng chiết suất, tỷ trọng và độ cứng với ruby tự nhiên.
  • Đá đã xử lý hay chưa: nung nhiệt, khuếch tán hay lấp thủy tinh chì.
  • Đá đến từ vùng mỏ nào.
Thư viện

Mười loại đá, chín trang chi tiết

Mỗi ảnh dưới đây do mô hình 3D dựng ra từ chiết suất và độ tán sắc (mức đá tách ánh sáng trắng thành các màu) của loại đá đó, không phải ảnh chụp. Bấm vào một loại đá để mở trang chi tiết.

Hướng dẫn

Đọc trước khi đi xem đá

Đây là những câu người mua hay hỏi nhất, được trả lời kỹ hơn và có nguồn cho từng ý.

Đá quý Lục Yên

Đá quý Lục Yên nay thuộc tỉnh Lào Cai. Địa chất đá hoa, lịch sử từ 1987, ruby và spinel, chợ đá, giới hạn xác định xuất xứ và rủi ro khi mua.

Đọc hướng dẫn →

Ruby huyết bồ câu

Huyết bồ câu là tên thương mại của sắc đỏ ruby đẹp nhất. Nguồn gốc tên, tiêu chí SSEF, Gübelin, GRS, vai trò huỳnh quang và cách đọc giấy giám định.

Đọc hướng dẫn →

Kiểm tra trước khi mua

Cách phân biệt đá quý thật giả: 12 câu hỏi trước khi mua, cách đọc giấy giám định, tra cứu số giấy và vì sao cạo kính, đốt lửa, thả nước không cho biết.

Đọc hướng dẫn →

Ngọc và đá quý

Ngọc khác đá quý ở chỗ nào? So sánh jade (phỉ thúy, ngọc bích) với ruby, sapphire, emerald: tên gọi, cấu trúc, độ dai, loại A B C và cách tránh đồ giả.

Đọc hướng dẫn →

Đá quý màu và kim cương

Kim cương là carbon, Mohs 10, chiết suất 2,42, chấm theo 4C; đá màu chấm theo màu. So độ bền, giá đấu giá ruby, kim cương đỏ và lịch sử tiếp thị.

Đọc hướng dẫn →

Kim cương nhân tạo

Kim cương nhân tạo (HPHT, CVD) cùng chất liệu với kim cương tự nhiên. Vì sao giá bán buôn giảm 90 đến 95% từ 2015, đá tự nhiên cũng giảm và bán lại khó.

Đọc hướng dẫn →

Thử đá quý thật giả tại nhà

Cạo kính, hơ lửa, thả nước, áp má, soi đèn pin: từng mẹo đo gì, bỏ sót gì, có hại đá không. Thủy tinh, đá tổng hợp và đá xử lý qua mặt hầu hết mẹo.

Đọc hướng dẫn →

Đá hợp mệnh

Đá hợp mệnh là cách ghép màu của đá với ngũ hành. Văn bản cổ ghép màu với hành nhưng chưa ghép loại đá nào với mệnh, nên mỗi trang bán hàng nói một kiểu.

Đọc hướng dẫn →